Is er religie in Japan?
Deze vraag krijg ik vaak van mijn Nederlandse vrienden, en ik vind het moeilijk om er één eenvoudig antwoord op te geven. Natuurlijk zijn er ook Japanners die religieus zijn, net zoals in Europa, maar ze zijn niet in de meerderheid. Persoonlijk heb ik bijvoorbeeld geen familie of vrienden die actief gelovig zijn. Maar als je dit leest vraag je je waarschijnlijk meteen af: Maar er zijn veel tempels en altaren (shrines) in Japan, heeft dat dan niets met religie te maken?
Tempels en altaren zijn zeker verbonden met religie. Tempels zijn gekoppeld aan het Boeddhisme, en altaren horen bij het Shintoïsme. Toch zien Japanners religie vaak anders dan in veel andere landen. Veel Japanners voelen zich niet sterk verbonden met één specifiek geloof, en ze beschouwen religie vaak meer als culturele traditie of ritueel.
Tempels (お寺)
Tempels zijn boeddhistisch en spelen een belangrijke rol in het spirituele en culturele leven van Japan en worden vaak bezocht voor gebed, meditaties, ceremonies, en festivals. Veel tempels zijn ook populaire toeristische bestemmingen vanwege hun historische en architectonische waarde.
Er zijn in totaal 70.000 tempels in Japan. Deze tempels variëren van kleine lokale tempels tot grote en beroemde tempels zoals Kinkaku-ji in Kyoto en Senso-ji in Tokio (Asakusa).
Populaire tempels
1. Kiyomizu-dera (清水寺) – Kyoto
Kiyomizu-dera is één van de beroemdste boeddhistische tempels in Kyoto. Het staat bekend om zijn indrukwekkende houten platform, dat uitsteekt over een steile heuvel en een adembenemend uitzicht biedt op de stad Kyoto. De tempel is gebouwd in het jaar 780. De naam “Kiyomizu” betekent “zuiver water,” en verwijst naar de nabijgelegen waterval Otowa. Het tempelcomplex staat op de UNESCO Werelderfgoedlijst.
2. Senso-ji (浅草寺) – Tokio
Senso-ji is de oudste boeddhistische tempel in Tokio en ligt in de wijk Asakusa. De tempel werd opgericht in 645. De iconische rode Kaminarimon-poort (Donderpoort) en de 5-verdiepingen pagode trekken jaarlijks miljoenen bezoekers. Senso-ji is een belangrijk cultureel en religieus centrum en organiseert het beroemde Sanja Matsuri-festival.
Bij Senso-ji is er een grote wierookbrander waar bezoekers zich verzamelen. Het wordt gezegd dat de rook uit deze wierookbrander heilzame krachten heeft. Volgens de traditie kun je de rook naar het deel van je lichaam waaien waar je genezing of verbetering wilt. Wil je bijvoorbeeld slimmer worden, dan waai je de rook richting je hoofd. Heb je last van je rug, dan richt je de rook op je rug. Veel mensen geloven dat dit ritueel hun gezondheid en welzijn bevordert.
3. Kinkaku-ji (金閣寺) – Kyoto
Kinkaku-ji, ook wel het Gouden Paviljoen genoemd, is een boeddhistische tempel in Kyoto. De bovenste verdiepingen van de tempel zijn volledig bedekt met goudblad, wat het zijn kenmerkende glanzende uiterlijk geeft. De tempel ligt aan een serene vijver en wordt omringd door prachtige Japanse tuinen. Kinkaku-ji staat op de UNESCO Werelderfgoedlijst en is een van de meest gefotografeerde tempels in Japan.
Japanse begrafenis
In Japan worden de meeste begrafenissen uitgevoerd in tempels volgens boeddhistische rituelen. Binnen het boeddhisme zijn er ook verschillende sekten. De begrafenis wordt uitgevoerd op basis van de manieren binnen specifieke boeddhistische sektes waartoe een familie behoort.
Een Japanse begrafenis heeft twee dagdelen. Eén dagdeel noemen we Otsuya (お通夜). Dat vindt plaats de avond voor de begrafenis. Het tweede dagdeel noemen we Ososhiki (お葬式): de begrafenis. Deze vindt meestal in een tempel plaats en wordt bijna altijd geleid door een boeddhistische priester. Het is ook gebruikelijk om geld te geven bij een begrafenis in Japan. Dit geld wordt koden (香典) genoemd en is bedoeld om de familie van de overledene te helpen met de kosten van de begrafenis. In Japan worden de meeste overledenen gecremeerd.
Altaar (神社-Shrine)
In Japan zijn er naar schatting ongeveer 80.000 altaren (shrine). Elk altaar is uniek en wordt gezien als het ’thuis’ van een specifieke god. In het Shintoïsme geloven mensen niet dat er één god is, maar meerdere. Zo is er bijvoorbeeld een god voor de verschillende natuur (zon, zee, bergen, bos, enz.), studie, gezondheid en een andere voor liefde of zwangerschap.
Mensen bezoeken vaak een altaar dat past bij hun persoonlijke behoeften op dat moment in hun leven.
Populaire altaren
1. Fushimi Inari Taisha (伏見稲荷大社) – Kyoto
Een van de beroemdste altaren in Japan is gewijd aan Inari (vos), de god van de rijst en voorspoed. Dit altaar staat bekend om zijn duizenden felrode torii-poorten die een lange, schilderachtige route vormen op de berg Inari. De poorten worden vaak door particulieren of bedrijven gedoneerd voor geluk, en hun naam staat gegraveerd op de poort.
2. Nikko Toshogu (日光東照宮) – Tochigi Prefectuur
Dit is het mausoleum van Tokugawa Ieyasu, de oprichter van het Tokugawa-shogunaat. De tempel is rijk versierd en staat bekend om zijn prachtige houtsnijwerk, waaronder de beroemde “Drie Wijze Apen en de slapende kat”. Het is UNESCO-werelderfgoed en een van de meest indrukwekkende heiligdommen in Japan. De drie beroemde apen van Nikkō Tōshōgū staan bekend om het gebaar van “niet zien, niet horen, niet spreken” en worden vaak geassocieerd met filosofie en wijsheid.
De drie apen hebben elk een gebaar dat een specifieke levenswijsheid symboliseert:
- Mizaru (見ざる) – Bedekt zijn ogen: Dit betekent “zie geen kwaad”. Het symboliseert dat je je ogen moet sluiten voor slechte of immorele zaken.
- Kikazaru (聞かざる) – Bedekt zijn oren: Dit betekent “hoor geen kwaad”. Dit staat voor het idee dat je jezelf moet afsluiten van slecht of schadelijk praten of geruchten.
- Iwazaru (言わざる) – Bedekt zijn mond: Dit betekent “spreek geen kwaad”. Het symboliseert dat je geen kwade of roddelende woorden moet uitspreken.
Deze drie apen symboliseren een ethische levensstijl waarin men kwaad vermijdt, zowel in zien, horen als spreken. Het woord “zaru/saru” (猿) betekent ‘aap’ in het Japans, wat een verborgen grapje vormt in deze uitdrukking;)
Herken je ze? Als het goed is herken je de emojis van je telefoon: 🙈🙉🙊
3. Izumo Taisha (出雲大社) – Shimane Prefectuur
Een van de oudste en belangrijkste altaren in Japan, gewijd aan de god van relaties en huwelijken: Ōkuninushi no Mikoto. Het is vooral populair bij mensen die bidden voor goede relaties en huwelijksgeluk.
4. Tsuruoka Hachimangu (鶴岡八幡宮) – Kamakura
Dit altaar, gelegen in Kamakura, is gewijd aan Hachiman, de god van oorlog en de beschermheilige van de samurai. Het diende als het belangrijkste altaar voor het Kamakura-shogunaat en is een belangrijk historisch en cultureel centrum.
5. Itsukushima Jinja (厳島神社) – Miyajima
Beroemd om zijn “zwevende” torii-poort, die bij hoogtij boven het water lijkt te drijven. Het altaar ligt op het eiland Miyajima en is gewijd aan de goden van de zee. Het staat op de UNESCO Werelderfgoedlijst en is een van de meest iconische bezienswaardigheden van Japan.
6. Hakone Jinja (箱根神社) – Hakone
Dit altaar ligt aan de oevers van het Ashi-meer in Hakone en is bekend om zijn prachtige poort die uit het water lijkt op te rijzen. Het wordt vaak bezocht door mensen die bidden voor succes, gezondheid en veiligheid tijdens hun reizen.
Tegenover het gebied waar Hakone Jinja staat is ook een museum (Narukawa Art Museum) met een prachtig uitzicht. Het is het bezoeken waard vanwege de geweldige foto’s die je kunt maken. Als je geluk hebt kun je ook Mount Fuji op de achtergrond zien.
7. Ise Jingu (伊勢神宮) – Mie Prefectuur
Ise Jingu wordt beschouwd als de spirituele thuisbasis van het Japanse volk. Het is gewijd aan Amaterasu: de zonnegodin en voorouder van de keizerlijke familie. Het is een zeer heilige plaats en de binnenste heiligdommen zijn niet toegankelijk voor het publiek.
Specifiek in het Ise gebied is de Ise Udon noodle een traditie. Als je er bent moet je het zeker proberen!
Bruiloft
In Japan kun je kiezen tussen twee soorten bruiloften. De eerste optie is een westerse stijl bruiloft, vergelijkbaar met die in Nederland. Veel stellen trouwen in een kerk, gevolgd door een ceremonie en feest, maar voor veel Japanners heeft het geen religieuze betekenis. Deze bruiloft duurt meestal één dag, waarbij er zowel dag- als avondgasten zijn. Het is in Japan gebruikelijk om een gespecialiseerd bedrijf in te schakelen om je bruiloft te organiseren. Er zijn veel bedrijven met professionele weddingplanners die ervoor zorgen dat alles goed verloopt, wat betekent dat je meestal geen ceremoniemeester of bruidsmeisjes nodig hebt (het idee van ceremoniemeester en bruidsmeisjes bestaat niet echt in Japan).
Persoonlijk vind ik het idee van een ceremoniemeester, zoals dat in Nederland gebruikelijk is, heel mooi, omdat het de dag een extra persoonlijke touch en gevoel geeft. Vorige week mocht ik zelf ceremoniemeester zijn op de bruiloft van mijn (ex)-taalmaatje, die nu een goede vriendin van mij is:)
De tweede optie is een traditionele Japanse bruiloft, die wordt gehouden in een altaar. Hierbij draagt het bruidspaar de klassieke kimono en wordt de ceremonie volgens de Japanse tradities gevierd.
Kun je niet kiezen tussen de twee stijlen? Sommige koppels kiezen ervoor om beide te doen, waarbij ze bijvoorbeeld een fotoshoot in zowel westerse als traditionele kleding plannen. Zo krijg je het beste van beide bruiloften;)
Omgangsregels binnen Tempels en Altaren
De omgangsregels in tempels en altaren zijn bijna altijd hetzelfde, dus als je dit goed onthoudt, ben je een ‘master of temples & altars’ 😉 In een Japanse tempel en altaar bied je respect door een paar eenvoudige rituelen te volgen. Hier kun je een korte uitleg van de stappen vinden:
1. Reiniging bij de ingang:
Voordat je de tempel binnengaat, reinig je jezelf bij de reinigingsplaats met water. Gebruik de houten lepel om eerst je linkerhand, dan je rechterhand, en vervolgens je mond te spoelen (zonder het water door te slikken).
2. Bidden bij het altaar:
Eenmaal bij het altaar (of bij de hoofdhal van de tempel), volg je de volgende stappen:
- Werp een munt in de offerdoos (saisen-bako). Het bedrag maakt niet uit, maar 5-yen munten worden vaak gezien als een geluksbrenger omdat “go-en” (5 yen) ook betekent “goede verbinding, relatie, band” tussen mensen, of “lot”.
- Buig tweemaal diep
- Klap tweemaal in je handen
- Sluit je ogen en bid – Dit kan een stil gebed zijn, een wens of dankwoord.
- Buig nog een keer diep
Deze stappen kunnen voor sommige tempels of altaren net iets anders zijn. Bij sommige buig je bijvoorbeeld één keer in plaats van twee. Maar er is altijd een instructie voor en je kunt kijken wat anderen doen 🙂
Omamori en Omikuji
Omamori (お守り)
Omamori zijn Japanse bescherm-amuletjes die je kunt kopen bij altaren en tempels. Ze zijn bedoeld om geluk te brengen of bescherming te bieden op specifieke gebieden van het leven, zoals gezondheid, liefde, studie, veiligheid tijdens reizen, en meer. Ze zijn vaak verpakt in kleine stoffen zakjes en worden dichtgeknoopt om de krachten van de amulet binnen te houden. Het is gebruikelijk dat men de omamori niet opent, omdat dit als een verbreking van de beschermende krachten wordt beschouwd.
Mensen dragen omamori vaak bij zich in hun tas, aan hun telefoon, of ze laten ze in de auto of thuis hangen. Omamori zijn symbolen van bescherming en worden meestal jaarlijks vervangen, waarbij de oude teruggebracht worden naar het altaar of de tempel om op gepaste wijze verbrand te worden.
Omikuji (おみくじ)
Bijna elk altaar heeft een voorspellingsbriefje: ‘Fortune Paper’ (omikuji). Dit zijn Japanse voorspellende briefjes. Bezoekers kopen deze briefjes (het kost vaak 100 yen = 60 cent) om hun geluk te testen en te zien wat de toekomst voor hen in petto heeft.
Het proces is simpel: je betaalt een kleine bijdrage, schudt een doos, en trekt willekeurig een genummerde stok die overeenkomt met een bepaald omikuji-briefje (sommige altaren hebben geen stok, maar je kunt dan direct een briefje pakken uit een doos). Op het briefje staat een voorspelling die varieert van “groot geluk” (daikichi) tot “groot ongeluk” (daikyou). Het bevat meestal advies over verschillende aspecten van het leven zoals gezondheid, liefde, werk en studie.
Als de voorspelling positief is, nemen mensen het briefje vaak mee naar huis. Als het een slechte voorspelling is, binden ze het vaak aan een boom of speciale rekken bij het altaar, met de hoop dat de slechte voorspelling afgewend wordt.
Er wordt gezegd dat de kans op een ‘groot ongeluk (Daikyou)’ bij het trekken van een omikuji bij Senso-ji in Asakusa relatief hoog is.
Toeristische tempels en altaren vertalen de fortune papers ook in het Engels. Hieronder een voorbeeld van een Nederlandse vriend die een erg ongelukkige fortune paper trok bij Senso-ji. Let ook op de grappige vertaling die ook heel direct is, net zoals in Nederland 😉
Omikuji is een populaire traditie, vooral rond het Japanse Nieuwjaar, wanneer mensen nieuwe voorspellingsbriefjes trekken voor een gelukkig jaar. Ik ga ook altijd naar een altaar met mijn familie in januari 🙂
Goshuinchou (御朱印帳)
Goshuincho (御朱印帳) is een speciaal gevouwen notitieboekje dat gebruikt wordt in Japan om stempels te verzamelen van tempels en altaren die je bezoekt. Elke keer dat je een tempel of altaar bezoekt, kan je een goshuin (御朱印) ontvangen: een stempel met kalligrafie die meestal de naam van de tempel en de datum van het bezoek bevat.
Dit kalligrafische kunstwerk wordt met zorg met de hand geschreven door de priester of een tempelmedewerker. De stempel is per tempel en altaar anders, en het kost ongeveer 300-500 yen (2-3 euro).
Je kunt Goshuinchou (het notitieboekje) overal kopen, bij tempels of altaren, boekwinkels, souvenirwinkels, of online.
Kerstmis in Japan
Mensen in Japan vieren ook kerst en dit is een van de grootste evenementen in het jaar voor veel mensen. Maar Kerst in Japan wordt op een heel andere manier gevierd dan in veel westerse landen. Hoewel het geen officiële feestdag is en geen religieuze betekenis heeft voor de meeste Japanners, is het toch een populaire tijd van het jaar vol unieke tradities en gebruiken.
De meerderheid van de Japanse bevolking heeft geen christelijke achtergrond. Daarom wordt Kerst in Japan vaak beschouwd als een romantisch evenement; een beetje vergelijkbaar met Valentijnsdag. Vooral op kerstavond gaan koppels uit eten bij luxe restaurants of naar een romantische plek, kijken ze naar lichtshows en geven ze elkaar cadeautjes. Romantische diners en speciale dates zijn heel gebruikelijk voor veel Japanse koppels 🙂
Daarnaast heeft Japan prachtige Kerstverlichtingen of “illuminations”. Veel steden en wijken zijn heel mooi versierd met felle lichtjes en versieringen, waardoor er een feestelijke sfeer hangt. Grote winkelcentra, parken en straten zijn vaak helemaal versierd met kerstbomen en kleurrijke verlichting.
KFC als traditie: Veel mensen in Europa vinden de Japanse kersttraditie met KFC (Kentucky Fried Chicken) grappig. KFC is erg populair tijdens de kerstperiode en veel mensen gaan er naar toe. Er staat vaak zelfs een lange rij voor de winkel. Dit begon in de jaren ’70 toen een succesvolle marketingcampagne van KFC het idee introduceerde dat een ‘bucket’ gebraden kip een perfecte Kerstmaaltijd is. Sindsdien is het bijna een nationale gewoonte geworden om KFC te bestellen of af te halen voor kerst. Mensen reserveren soms weken van tevoren hun KFC-maaltijd voor Kerstmis.
Hopelijk heb je wat geleerd van dit artikel. Heb jij al Japanse tempels of altaren bezocht, en welke vond je het mooist?