Japanse Etiquette voor Beginners

Etiquette en omgangsregels in verschillende situaties

Het beeld van Japanse voetbalfans die na een wedstrijd het stadion schoonmaken en alles netjes achterlaten, is wereldwijd bekend. Ik krijg vaak vragen over etiquette en omgangsregels in Japan van mensen die naar Japan gaan reizen. Natuurlijk kan ik niet alles in één keer vertellen, maar ik wil vandaag graag een paar basis omgangsregels en etiquette delen die handig zijn voor jouw reis!

Etiquette in de trein

Wat mij in Nederland verbaast, is het openbaar vervoer: in de treinen is het bijna nooit stil en ze vallen regelmatig uit. Dat was bijna een cultuurshock voor mij en ik moet er nog steeds aan wennen! 😅

Stiltecoupé

In Japan is het overal stiltecoupé, dus de stiltecoupés zijn niet eens nodig. Het is een bekende ongeschreven regel dat je niet belt, niet hard spreekt en niet eet in de trein (behalve de Shinkansen), en je moet altijd oordopjes gebruiken als je naar muziek luistert. Als je deze dingen wel doet, zullen mensen je waarschijnlijk boos of geïrriteerd aankijken. Dat probeer ik trouwens ook soms hier in Nederland, maar het werkt hier blijkbaar helemaal niet 😆

Het is ook altijd netjes om je tas voor je te houden om meer ruimte te creëren voor andere mensen.

Prioriteitsstoelen

In Japanse trein zie je speciale prioriteitsstoelen voor ouderen, mensen met lichamelijke beperking of zwangere vrouwen. Net zoals in Nederland. Het heet ‘Yuusenseki‘ (優先席). Daar kan je zitten als er niemand is, maar als er iemand komt die onder de doelgroep valt, moet je altijd de plek aanbieden. Dan kan je zeggen: Douzo (alstublieft). Dit geldt trouwens ook voor de bus.

Regels op het station

De trein in Japan komt ook altijd precies op tijd. Als ze 1 min vertraging heeft, hoor je een omroepbericht van de conducteur: “Excuus, de trein heeft 1 minuten vertraging. Even geduld alstublieft.”

Je ziet lijnen (met kleur) bij elk spoor waar je moet staan. Je hebt waarschijnlijk wel eens gezien dat mensen altijd netjes in de rij staan en wachten totdat iedereen is uitgestapt. Het is de gewoonte om niet voor te dringen en te wachten op je beurt. Soms zie je twee lijnen, eentje voor de eerste trein die komt en ook eentje voor de tweede trein.

Dit geldt ook bij het wachten voor de bus. Mensen wachten in een rij, en degene die er het eerste was staat vooraan.

Hetzelfde geldt voor de trap: je moet de markeringen volgen om te weten aan welke kant je moet lopen.

Grappig weetje bij de roltrap
In Tokio sta je aan de rechterkant van de roltrap, terwijl de linkerkant bedoeld is voor mensen die willen lopen. In Osaka is het echter precies andersom: je staat aan de linkerkant en lopen gebeurt aan de rechterkant. Waarom dit zo is? Geen idee! haha

Wat zijn de etiquette regels aan tafel?

In Nederland wordt het als onbeleefd beschouwd om geluid te maken wanneer je noedels eet, terwijl het in Japan juist heel normaal is dat mensen geluid maken. Sommige mensen zeggen zelfs dat het eten zo nog beter smaakt, misschien kun je het zelf eens proberen! Hier vind je nog meer tafeletiquette in Japan die handig zijn om te weten:

Over het algemeen

Gochisousamadeshita
Dit is een uitdrukking nadat je een maaltijd hebt gegeten. Het kan worden vertaald als “Het was een feestmaal” of “Bedankt voor het heerlijke eten.” Het wordt gebruikt om respect en dankbaarheid te tonen aan degene die het eten bereidde en aan iedereen die aan de maaltijd deelnam. Je brengt je handen samen en maakt een lichte buiging.

Handige Japanse woorden – Vind alle nuttige Japanse woorden om te onthouden voor je reis!

In het restaurant

Handdoekje
In Japan krijg je bij veel restaurants een handdoekje om je handen schoon te maken (soms warm, en soms koud). Sommige mensen in Japan (stereotype: vaak oude mannen) gebruiken dit doekje om hun gezicht schoon te maken, maar veel mensen vinden dat niet netjes.

Fooi
In Japan is het niet gebruikelijk om fooi te geven, dus het is niet nodig om dat te doen. Dat geldt voor alle horecagelegenheden, maar in sommige chique restaurants geven mensen toch soms fooi aan het personeel.

Borden
Hier is wel discussie over, maar veel restaurantmedewerkers vinden het niet prettig als gasten zelf de borden opruimen en stapelen, omdat de schone onderkant van borden ook vies worden door de vieze borden.

Stokjes

Kleding

De kledingstijl in Japan is bijna hetzelfde als in Nederland. Waarschijnlijk zie je meer mensen die zakelijke pakken dragen dan in Nederland. Voor sommige bedrijven is het belangrijk (of zelfs verplicht) om zakelijke kleding te dragen, vergelijkbaar met de Zuidas in Amsterdam.

Voor belangrijke vergaderingen of afspraken, zoals sollicitatiegesprekken, is het vaak niet gepast om je te casual te kleden, zoals in spijkerbroek of sneakers.

Begroeting

Bij het groeten is het in Japan niet gebruikelijk om een knuffel of een kus op de wang te geven. Inmiddels ben ik een beetje westers geworden, dus ik vind het vaak wel fijn om naasten een knuffel te geven, en ik doe het ook met mijn moeder, vader, oma en goede vrienden:) Maar ik zou dat niet doen met bijvoorbeeld mijn ooms en tantes.

Op bezoek bij iemand thuis

Misschien gebeurt dit niet vaak als je gewoon naar Japan reist, maar als je in de gelegenheid bent om iemands huis te bezoeken zijn hier een paar dingen die je moet weten!

“Hoe kwam je hier naartoe?” / “Hoe laat is het?”
Als het laat wordt, en als iemand van het huis dit aan jou vraagt, is het waarschijnlijk een teken van haar dat zij wil dat je weggaat. I know, het is heel indirect, maar dit is vaak de gebruikelijke manier om te zeggen dat je wilt dat gasten naar huis gaan.

Het is ook gebruikelijk dat je iets meeneemt als je bij iemand thuis op bezoek gaat. Vaak neem je iets zoets of drankjes mee.

Bedanken

Ik denk dat Japanse mensen vaker bedanken dan Nederlanders. Zo ben ik ook opgegroeid en ik heb van mijn ouders geleerd dat ik altijd moet bedanken voor mensen die iets aan jou hebben gegeven of voor je hebben gedaan.

Het Japanse gezegde “親しき中にも礼儀あり” (Shitashiki naka ni mo reigi ari) betekent letterlijk “Zelfs met goede vrienden bestaan er etiquette”. Het benadrukt het belang van respect, beleefd blijven, en bedanken, zelfs met iemand die dicht bij jou staat (zoals familie of naaste vrienden).

Een grappige anecdote:
Een paar jaar geleden had ik een taalmaatje van 81 jaar oud. Elke week had ik koffie met haar om de Nederlandse taal te oefenen. Bij onze allereerste afspraak vroeg ze wat ik wilde drinken, en ik zei: Ik wil graag koffie, dankjewel. En toen zei ze tegen mij: ‘In Nederland zeg je nog geen dank je wel, dat zeg je pas als je koffie hebt gekregen.‘

In Nederland hoor je vaak ‘Fijne dag!’ of ‘Fijne avond!’ bij het vertrek uit restaurants, cafés of winkels. In Japan is het echter niet gebruikelijk om dit te zeggen; mensen zeggen eerder ‘Bedankt’ als uitdrukking van waardering. Dus, in plaats van ‘Fijne dag!’, kun je daar ook ‘Arigatou Gozaimashita’ zeggen!

De lucht lezen?

We hebben een uitdrukking – 空気を読む (kūki o yomu), wat letterlijk “de lucht lezen” betekent in het Japans. Het is waarschijnlijk moeilijk te begrijpen voor jullie, en ik kan ook niet vertellen hoe je het moet doen, maar het is een uitdrukking die verwijst naar het vermogen om de sfeer of stemming van een situatie aan te voelen en je gedrag of woorden daarop aan te passen.

Als je bijvoorbeeld met een vriend of vriendin in de kroeg praat, maar het *lijkt* alsof ze elkaar leuk vinden, dan moet je ‘de lucht lezen’ en de twee alleen achterlaten en naar de andere vrienden gaan;)

Dit concept is heel belangrijk in de Japanse cultuur. Als je niet goed de lucht kunt lezen, zullen veel mensen in Japan dat niet prettig vinden.

Soms kan dit heel handig zijn (zoals het kijken naar iemand in de trein die hard praat en daardoor realiseert dat ie stil moet zijn), maar ook vermoeiend (je moet altijd nadenken wat iemand echt bedoelt).

Welke aspecten van de Japanse indirecte cultuur spreekt jou aan?