Wanneer is de jaarwisseling en hoe vieren dat Japanners?
De Japanse jaarwisseling vindt plaats op 31 december, net zoals in Nederland. Maar hoe vieren we dat? Het is toch nét even anders! 😊
Traditionele Japanse ‘oudejaarsavondnoedels’
In Japan is oud en nieuw een bijzonder moment voor familie, vergelijkbaar met hoe Kerstmis in Nederland wordt beschouwd. Op 31 december blijven veel mensen thuis en eten ze ‘Toshikoshi-soba‘ (年越しそば) – traditionele Japanse soba-noedels. Deze noedels symboliseren een lang leven en een frisse start voor het nieuwe jaar. Het is een traditie die vergelijkbaar is met het eten van oliebollen in Nederland op oudejaarsavond.
Muziekshow op oudejaarsavond
Er zijn ook veel speciale nieuwjaars-tv-programma’s. Eén van de bekendste is ‘Kōhaku-utagassen’ (紅白歌合戦), vaak afgekort tot Kōhaku. Dit is een populaire Japanse muziekshow die jaarlijks op oudejaarsavond wordt uitgezonden door de NHK (de publieke omroep-organisatie van Japan). Het is een zangwedstrijd waarin twee teams – het rode team (vrouwen) en het witte team (mannen) – bestaande uit bekende artiesten, tegen elkaar strijden. Het publiek en juryleden stemmen aan het einde op het beste team. Het programma is een geliefde traditie en een belangrijk onderdeel van de Japanse jaarwisseling.
Vuurwerk voor jaarwisseling?
Het was voor mij echt een ‘cultuur shock‘ om te zien hoe mensen in Nederland het nieuwe jaar vieren met zoveel vuurwerk! Zelf heb ik nog nooit oud en nieuw in Nederland gevierd, maar elk jaar zie ik veel foto’s, video’s en nieuwsberichten voorbij komen. Ik was verbaasd hoe heftig het eraan toe kan gaan!
In Japan verloopt de jaarwisseling juist heel rustig in vergelijking met Nederland. De traditionele manier om oud en nieuw te vieren, is door thuis te blijven en te luisteren naar de Joya no Kane (除夜の鐘) – de nieuwjaarsklok van de tempel die 108 keer wordt geluid om de 108 aardse verlangens volgens het boeddhisme te verdrijven. Sommige mensen bezoeken een tempel om dit ritueel mee te maken, maar de meeste blijven thuis en kijken er live naar op televisie – ik ben de laatste!
Daarnaast zijn er ook veel speciale tv-programma’s, zoals muziekshows, waarin bekende artiesten en idols optreden en aftellen naar het nieuwe jaar. Jongere mensen kijken hier liever naar dan naar de Joya no Kane.
Nieuwjaarsdag (Oshōgatsu: お正月)
Zonsopkomst (Hinode: 日の出)
Het blijft een populaire traditie om naar de eerste zonsopkomst van het nieuwe jaar te kijken. Veel mensen gaan kort na middernacht slapen en staan vervolgens vroeg op om dit bijzondere moment te ervaren. De tijd voor de zonsopkomst is vaak ongeveer om 6.45 uur (in Tokio).
Osechi-ryōri (おせち料理)
Osechi-ryōri (afgekort: Osechi) is een traditionele Japanse feestmaaltijd die tijdens het Nieuwjaar (Oshōgatsu) wordt gegeten. Eén van de oorsprongen van Osechi is het voorbereiden van houdbaar voedsel voor Nieuwjaar.
In het oude Japan was nieuwjaar een belangrijke gebeurtenis waarbij de “Toshigami-sama” (de god van het nieuwe jaar) werd verwelkomd. Om respect te tonen aan deze godheid, was het gebruikelijk om huishoudelijke taken en werk te vermijden. Vooral tijdens de eerste drie dagen van januari (de zogenaamde Sanganichi – 三が日) werd koken als ongepast beschouwd, omdat men vuurgebruik wilde vermijden.
Bovendien waren winkels en alle supermarkten tijdens deze periode gesloten, waardoor mensen vooraf voedsel moesten voorbereiden. Daarom werd Osechi samengesteld uit gerechten die lang houdbaar zijn en zonder vuur kunnen worden gegeten, zoals ingemaakte groenten en zoete, goed gekookte gerechten die door het gebruik van suiker en azijn langer goed blijven.
Tegenwoordig zijn supermarkten vaak het hele jaar door open, waardoor de oorspronkelijke noodzaak van Osechi als houdbaar voedsel is verminderd. Toch blijft Osechi een belangrijk cultureel symbool en een speciale maaltijd om het nieuwe jaar te vieren.
Elk component van Osechi heeft een symbolische betekenis. Bijvoorbeeld:
- Kuromame (zwarte sojabonen) symboliseren gezondheid
- Kazunoko (haringkuit) staat voor vruchtbaarheid
- Datemaki (zoete omeletrol) vertegenwoordigt kennis en succes in studie
Osechi wordt meestal voor nieuwjaar voorbereid, zodat mensen tijdens de feestdagen niet hoeven te koken, wat rust symboliseert voor zowel de mensen als de keuken.
💡 Er is ook een ander traditioneel gerecht naast Osechi: Ozōni (お雑煮), een Japanse soep die vaak met nieuwjaar wordt gegeten. Het bestaat uit Mochi (rijstcake), groenten en een bouillon, die varieert per regio. Het gerecht symboliseert geluk en wordt gezien als een manier om het nieuwe jaar goed te beginnen.
Shōgatsu Kazari (正月飾り)
正月飾り (Shōgatsu Kazari) zijn traditionele Japanse nieuwjaarsversieringen die rond de jaarwisseling worden opgehangen om de god van het nieuwe jaar, Toshigami-sama (年神様), te verwelkomen.
Deze decoraties worden meestal vóór 三が日 (Sanganichi), de eerste drie dagen van januari, opgehangen. Ze symboliseren zuiverheid, bescherming tegen boze geesten, en het uitnodigen van voorspoed voor het komende jaar.
Enkele veelvoorkomende soorten zijn:
- 門松 (Kadomatsu): Bamboe- en dennentakken bij de ingang, symbool voor kracht en groei
- しめ縄 (Shimenawa): Een strooien koord dat negatieve energie weert
- 鏡餅 (Kagami Mochi): Stapel van twee rijstcakes met een mandarijn erboven, symbool voor harmonie en voorspoed
Na 三ヶ日 worden de decoraties vaak verwijderd, omdat de godheid dan als verwelkomd wordt beschouwd.
Hatsumōde (初詣)
Hatsumōde (初詣) is de eerste tempel- of altaarbezoek van het jaar in Japan, meestal in de eerste dagen van januari. Mensen gaan er heen om te bidden voor gezondheid, geluk en voorspoed in het nieuwe jaar. Het is een belangrijke traditie en veel Japanners bezoeken beroemde tempels of altaren, of degene die in de buurt zijn. Het is ook gebruikelijk om Omikuji (een voorspellingsbriefje) te trekken en Ema (houten platen) te schrijven met wensen of gebeden voor het nieuwe jaar.
Voor meer informatie over religie en geloof in Japan, lees dan dit artikel!
Fukubukuro (福袋)
In het nieuwjaar zie je overal ‘Fukubukuro (福袋)’ als je naar winkels gaat. Dit zijn ‘gelukstasjes’ die in Japan tijdens het nieuwe jaar verkocht worden. Ze bevatten een verrassende mix van producten, vaak met een hogere waarde dan de prijs die ervoor betaald wordt. Het is een populaire traditie om deze ‘lucky bags’ te kopen als een manier om het nieuwe jaar met geluk te beginnen.
Nengajou (年賀状) en Japanse dierenriem (Eto: 干支)
Elk jaar versturen Japanners een traditionele nieuwjaars-groetkaart – Nengajō. Dit zijn Japanse nieuwjaarskaarten die mensen versturen om een gelukkig nieuwjaar te wensen. Ze worden vaak verstuurd met afbeeldingen van het dier van het jaar volgens de Japanse dierenriem en bevatten wensen zoals “Akemashite omedetō gozaimasu” (Gelukkig Nieuwjaar). Het is een belangrijke traditie in Japan om respect te tonen en verbinding te onderhouden. Het is vergelijkbaar met de kerstkaarten die in Nederland worden verstuurd. Tegenwoordig sturen echter steeds minder mensen fysieke kaarten en kiezen ze in plaats daarvan voor LINE (de Japanse versie van WhatsApp).
Het dier van 2025 is de slang! Mijn geboorte-dierenriem is het everzwijn🙂
Nu weet je meer over de Japanse nieuwjaarstradities! Hoe vier jij oud en nieuw, en wat is jouw favoriete manier om het nieuwe jaar in te luiden?