Hoe is het werkleven in Japan?
Werk je om te leven, of leef je om te werken? Voor mij is het eigenlijk allebei. Zonder werk kan ik niet leven, simpelweg omdat ik geld nodig heb om rond te komen. Maar aan de andere kant, zelfs als ik miljonair zou zijn, zou ik nog steeds blijven werken. Niet omdat het moet, maar omdat ik het leuk vind:) Werk is voor mij niet alleen iets wat je doet om geld te verdienen, maar ook iets waar je plezier en energie uit kunt halen en waar je jezelf in kunt ontwikkelen.
Juist daarom vind ik het interessant hoe anders er in verschillende landen naar werk wordt gekeken. In Japan lijkt werk vaak een veel grotere rol te spelen in het leven van mensen, terwijl in Nederland de balans tussen werk en privé vaak belangrijker wordt gevonden. Twee totaal verschillende manieren van denken, maar allebei met hun eigen voordelen en nadelen. Dat verschil maakt het interessant om te kijken: werk je om te leven, of leef je om te werken?
Het is inmiddels bekend dat Japanners hard en veel werken. Er zijn dan ook veel mensen die overlijden door overwerk. Daarvoor bestaat zelfs een speciaal woord: Karoshi, wat letterlijk “dood door overwerk” betekent.
In 2024 registreerde de Japanse overheid 159 sterfgevallen en zelfdodingen als gevolg van overwerk. Het werkelijke aantal ligt vermoedelijk hoger, omdat erkenning vaak vastloopt in complexe juridische procedures en bedrijven geregeld tegenwerken, waardoor bewijs moeilijk te verkrijgen is.
Ondanks deze zorgwekkende cijfers wil Japanse kabinet de arbeidsregels flink versoepelen. Door meer overwerk mogelijk te maken, hoopt de regering de groeiende personeelstekorten op te vangen en de productiviteit te verhogen.
De afgelopen jaren heb ik in Nederland bij Nederlandse organisaties en met Nederlandse collega’s gewerkt, en daardoor merk ik pas hoeveel verschillen er zijn met de Japanse werkcultuur. Ik kwam onlangs een interessant artikel tegen over werken in Japan, dus vandaag wil ik die graag vergelijken met de Nederlandse werkcultuur 🙂
De 10 mysterieuze werkgewoontes gekozen door Gen-Z
In Japan zijn veel ongeschreven regels waar mensen zich aan (‘moeten’) houden. Dat geldt dus ook voor werk.
Voor dit artikel heb ik gebruikgemaakt van een onderzoek dat werd gepubliceerd in de editie van 28 februari 2026 van Nikkei’s NIKKEI Plus 1, in de rubriek “Nandemo Ranking” (“Alles-ranglijst”). Voor het onderzoek werden 23 werkgewoontes geselecteerd die door Generatie-Z als “zinloos”, “ouderwets” of “inefficiënt” worden ervaren. Vervolgens mochten 1.000 Japanse werknemers in de twintig (500 mannen en 500 vrouwen) maximaal zeven gewoontes kiezen die zij het meest herkenbaar vinden. Op basis daarvan werd een top 10 samengesteld. Let’s go!
Top 10 “mysterieuze werkgewoontes” volgens Generatie Z
- Niet naar huis kunnen voordat je baas weg is
- “Sorry dat ik vrij / vakantie neem”
- Papieren documenten met verplichte stempels
- Formele e-mails naar onbekenden
- Bedrijfsevenementen in het weekend
- De druk om snel de telefoon op te nemen
- Moeilijk ‘nee’ kunnen zeggen tegen etentjes met collega’s
- Tijdens borrels drank inschenken, maar zelf betalen
- Ook na werktijd berichten over werk krijgen
- Niet direct met hogere managers mogen praten
1. Niet naar huis kunnen voordat je baas weg is
In Nederland ga je meestal naar huis zodra je klaar bent met werken voor die dag. Het maakt daarbij niet zoveel uit of je leidinggevende nog aan het werk is; je hoeft je meestal ook niet uit te verantwoorden (of toestemming te vragen) als je naar huis gaat. Natuurlijk verschilt dit per bedrijf of organisatie. Voor mijn werk blijf ik zelf regelmatig tot laat op kantoor, maar onze afdelingsmanager loopt rond 17.30 uur vaak langs alle kamers en zegt dan: “Mensen, tijd om naar huis te gaan!
Veel jonge Japanners vinden hun privéleven tegenwoordig belangrijker dan werk. Dat is een groot verschil met de bubbelperiode in de jaren 80 en 90, toen werk juist vaak op nummer één stond. In die tijd waren uitspraken als “Kun jij 24 uur per dag vechten?” heel normaal en draaide het leven voor veel mensen vooral om carrière maken voor een goed salaris en meer kansen om succesvol te worden.
Na jaren van economische stilstand kijken veel jongeren daar nu anders naar. Ze voelen zich vaak minder verbonden met hun werkgever en werken lang niet altijd bij hun droombaan. Voor veel mensen is werk daarom vooral iets geworden om geld te verdienen en van te kunnen leven, in plaats van het belangrijkste doel in hun leven. Juist daardoor willen steeds meer jongeren werk en privé gescheiden houden.
In die context voelt het ouderwets bij jonge mensen dat werknemers moeten wachten tot hun leidinggevende vertrekt. Officieel mag iedereen na werktijd naar huis, maar in de praktijk voelen veel werknemers zich verplicht om eerst toestemming of goedkeuring te zoeken via opmerkingen zoals: “Excuses dat ik eerder wegga.” Jongeren ervaren dat als een psychologische belasting en als een vorm van onnodige sociale controle.
2. “Sorry dat ik vrij / vakantie neem”
In Nederland zie ik collega’s in de vakantieperiode vaak vier of vijf weken vrij nemen. Sommige mensen nemen zelfs een sabbatical van een paar maanden. In Japan gebeurt het bijna nooit dat je zoveel vrije dagen achter elkaar opneemt. Er zijn wel bepaalde periodes en feestdagen waarop iedereen vrij is, maar het is erg lastig om zo lang vakantie te nemen buiten de feestdagen.
Japan heeft zelfs méér officiële feestdagen dan Nederland. In 2026 heeft Japan 16 nationale feestdagen, terwijl Nederland ongeveer 8 officiële feestdagen heeft. In Nederland hangt het bovendien van je cao of werkgever af of je op al die dagen echt vrij bent.
Het grote verschil is vooral dat veel mensen in Japan hun betaalde vakantiedagen niet altijd volledig opnemen, ook al hebben ze er recht op. In Nederland is het veel normaler om je vakantiedagen echt te gebruiken (en soms zelfs extra dagen bij te kopen), bijvoorbeeld meerdere weken achter elkaar in de zomer.
Betaalde vakantiedagen zijn in Japan ook een recht van werknemers. Toch voelen veel werknemers in Japan zich schuldig wanneer ze verlof opnemen. Vaak moeten ze uitleg geven of voelen ze dat hun leidinggevende toestemming moet geven, terwijl dat juridisch gezien niet zo zou moeten werken.
Volgens het artikel speelt hier ook een generatieverschil mee. Oudere generaties groeiden op met het idee dat weinig vakantie nemen een teken van loyaliteit en inzet was. Jongeren zien werk juist vaker als iets dat nodig is om te kunnen leven, niet andersom.
Daarnaast voelen werknemers zich soms bezwaard tegenover collega’s: “Iedereen werkt terwijl ik vrij ben.” Dat schuldgevoel ontstaat mede doordat vakantie opnemen cultureel nog steeds niet volledig geaccepteerd is. Bijvoorbeeld: toen ik voor mijn vakantie terug was in Japan, nam mijn moeder één dag vrij van haar werk. Tijdens haar vrije dagen kocht ze een cadeautje als bedankje voor haar collega’s die haar hadden vervangen…
Het artikel stelt dat bedrijven beter systemen moeten bouwen waarin werknemers zonder schuldgevoel vrij kunnen nemen, bijvoorbeeld door duidelijke regels en betere taakverdeling.
3. Papieren documenten met verplichte stempels
In Nederland werken bedrijven meestal digitaal. Goedkeuringen gaan vaak via e-mail, online systemen of digitale handtekeningen, waardoor duidelijk is wie iets heeft goedgekeurd en wanneer. Fysieke stempels of papieren processen zijn meestal alleen nog nodig voor officiële documenten.
In Japan werken veel bedrijven nog steeds met papier en stempels. Vooral jongeren vinden de traditionele hanko (stempel)-cultuur vaak inefficiënt en ouderwets. Wat mij verbaasde, is dat documenten soms digitaal worden gemaakt, maar vervolgens alsnog moeten worden uitgeprint, afgestempeld en fysiek langs verschillende afdelingen moeten worden gebracht. Vanuit Nederlands perspectief voelt dat behoorlijk omslachtig, maar in Japan zijn dit soort werkwijzen op veel plekken nog heel normaal.
Volgens het artikel draagt dit weinig bij aan verantwoordelijkheid of transparantie. Digitale systemen maken juist duidelijker wie iets heeft goedgekeurd en wanneer. Toch blijven veel bedrijven vasthouden aan oude gewoontes “omdat het altijd zo is gedaan”.
Generatie-Z in Japan ziet dit als een symbool van bureaucratie en een werkcultuur waarin vorm belangrijker is dan efficiëntie.
4. Formele e-mails naar onbekenden
In Japan beginnen zakelijke e-mails vaak met standaardzinnen zoals “お世話になっております” (“Bedankt voor uw voortdurende samenwerking”), zelfs als je de persoon nog nooit hebt ontmoet.
Veel jongeren vinden dit vreemd omdat het niet oprecht voelt. Het lijkt meer een verplichte formule om beleefd over te komen dan echte communicatie. Tegelijkertijd legt het artikel uit dat deze uitdrukking vooral bedoeld is als zakelijke beleefdheidsvorm namens het bedrijf, niet per se als persoonlijke dankbaarheid.
Volgens de auteur zit het probleem niet in beleefdheid zelf, maar in het feit dat niemand nog uitlegt waarom zulke gewoontes bestaan.
5. Bedrijfsuitjes buiten werktijd
Veel jonge Japanners kijken tegenwoordig anders naar werk dan eerdere generaties. Bedrijfsuitjes en personeelsactiviteiten buiten werktijd worden daarom niet altijd meer gewaardeerd. Hoewel deelname vaak “vrijwillig” heet, voelen werknemers alsnog sociale druk om aanwezig te zijn.
Veel jongeren vinden dat je collega’s ook tijdens werktijd goed kunt leren kennen. Activiteiten na werktijd voelen voor hen daarom eerder als een verplichting dan als iets leuks. Volgens het artikel kunnen zulke activiteiten beter onder werktijd worden georganiseerd. In Nederland gebeurt dat al vaak: veel teamactiviteiten, workshops en personeelsbijeenkomsten vinden (deels) tijdens werktijd plaats.
6. De druk om snel de telefoon op te nemen
In Nederland mailen of appen veel jongeren tegenwoordig liever dan bellen. Bellen voelt vaak spannender, terwijl oudere generaties het juist sneller en efficiënter vinden.
Bij veel Japanse bedrijven bestaat de ongeschreven regel dat de telefoon binnen een bepaald aantal keer overgaan moet worden opgenomen. Daardoor voelen werknemers vaak druk om altijd direct beschikbaar te zijn. Vooral veel jongeren vinden dat vervelend en onnodig stressvol.
Vooral tijdens geconcentreerd werk voelt het onlogisch dat een telefoontje altijd prioriteit krijgt. Bovendien zijn veel jongeren opgegroeid met chatapps en e-mail, niet met vaste telefoons. Daardoor voelt bellen vaak formeler en stressvoller.
7. Moeilijk nee kunnen zeggen tegen etentjes / borrel met collega’s
In Nederland hebben veel bedrijven wel borrels, maar in mijn ervaring is dat meestal echt vrijwillig. Sommige mensen slaan ze over als het niet uitkomt of als ze geen zin hebben, terwijl anderen juist even langskomen en daarna weer vroeg weggaan – meestal gewoon wat voor hen het beste uitkomt. Sociale verwachtingen kunnen per bedrijf verschillen, maar de druk is vaak minder sterk dan in Japan.
In Japan voelen uitnodigingen van leidinggevenden of collega’s in Japan vaak niet echt vrijwillig. Veel jongeren zijn bang dat weigeren invloed heeft op hun relatie met collega’s of hun beoordeling.
Vaak willen ze simpelweg hun vrije tijd anders besteden, maar zijn ze bang dat een afwijzing verkeerd wordt opgevat.
Het artikel zegt dat leidinggevenden niet automatisch moeten aannemen dat iedereen graag aanwezig is. Sommige werknemers zouden liever helemaal niet gaan:)
8. Tijdens borrels drank inschenken, maar zelf betalen
Stel je bent op een borrel. In Nederland wordt van juniors of werknemers met lagere werkposities niet perse verwacht dat je ervoor zorgt dat het glas van je manager gevuld is. Bij een borrel is er niet echt een regel over de rolverdeling van een junior of senior.
Bij bedrijfsborrels in Japan wordt van jongere werknemers vaak verwacht dat zij drank inschenken voor hun senioren of managers. Veel jongeren vinden dat niet meer van deze tijd, zeker omdat ze vaak ook nog zelf “moeten” meebetalen. Voor hen voelt een bedrijfsborrel daardoor niet zozeer als ontspanning, maar eerder als een verplicht onderdeel van het werk.
9. Ook na werktijd berichten over werk krijgen
Werkberichten via chat of telefoon na werktijd zorgen ervoor dat werk en privé door elkaar gaan lopen. Omdat smartphones altijd dichtbij zijn, ontstaat snel de verwachting dat werknemers direct reageren. Veel jongeren ervaren dat als stressvol.
Mijn broer werkte vroeger 80 uur per week, ook in het weekend. Dat kwam doordat hij ’s avonds en in het weekend constant berichten kreeg van zijn baas. Hij moest meteen reageren en direct aan het werk. Gelukkig is hij daarna ook naar Nederland gekomen en werkt hij inmiddels normale uren 😉
10. Niet direct met hogere managers mogen praten
De afgelopen acht jaar heb ik altijd bij Nederlandse bedrijven en organisaties gewerkt, met Nederlandse collega’s en leidinggevenden. In die periode heb ik eigenlijk nooit het gevoel gehad dat ik mijn mening niet mocht geven of dat er een hoge drempel was om iets tegen een manager te zeggen.
Aan het begin van mijn carrière merkte ik hoe groot dit culturele verschil is. In Japan kun je niet zomaar je mening geven aan je leidinggevende of iemand met een hogere positie. Goed luisteren en het eens zijn met je meerdere wordt daar vaak gewaardeerd.
In Nederland ervaar ik juist het tegenovergestelde. Als je tijdens een overleg niets zegt en alleen maar luistert, kunnen mensen sneller denken dat je geen mening hebt of dat je het onderwerp niet begrijpt. Het voelde voor mij bijna als de omgekeerde wereld.
Ik heb daardoor moeten leren om mijn positie beter in te nemen tijdens vergaderingen. In Japan had ik geleerd te wachten tot iemand helemaal was uitgesproken (of de zin afmaakt) voordat ik iets zei. In Nederland moest ik wennen aan het feit dat er tijdens een overleg bijna nooit vanzelf een stilte valt en dat je soms actief het woord moet nemen.
Dat sluit goed aan bij een van de punten uit het artikel. Veel jongeren in Japan vinden het vreemd dat je niet rechtstreeks met hogere managers mag communiceren. Volgens het artikel draait deze regel vooral om controle binnen de organisatie. Daardoor verloopt communicatie trager en ontstaat er meer afstand tussen werknemers en managers. Veel jongeren vinden het belangrijker dat informatie snel en duidelijk wordt gedeeld dan dat er voortdurend rekening moet worden gehouden met hiërarchie.
Tot slot
Dit waren de tien meest mysterieuze werkgewoontes in Japan, gekozen door Gen-Z. Welke Nederlandse werkgewoontes zouden volgens jullie vreemd of moeilijk te begrijpen zijn? Laat het weten in de reacties, ik ben benieuwd naar jullie voorbeelden!
Bron: Z世代が選んだビジネス『10の謎習慣』から読み解く職場文化の世代ギャップ 前編 / Z世代が選んだビジネス『10の謎習慣』から読み解く職場文化の世代ギャップ 後編 / Overwerk als oplossing voor arbeidstekort, Japan kiest voor soepelere regels